تغییرات میدان تنش در منطقۀ گذار بین زاگرس و مکران با استفاده از وارون سازی داده های سازوکار کانونی زمین لرزه ها

نوع مقاله: مقاله تحقیقی‌ (پژوهشی‌)

نویسنده

پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله

10.30499/ijg.2020.221729.1253

چکیده

وارون سازی تانسور تنش با استفاده از سازوکار کانونی زمین‌لرزه ها یکی از روشهای مورد استفاده در مطالعۀ تنشهای تکتونیکی است. در این مطالعه با استفاده از این روش، راستای تنش بیشینۀ افقی در منطقۀ گذار بین زاگرس و مکران به دست آمده است. نتایج به دست آمده نشان دهندۀ تغییرات قابل توجهی در راستای محورهای اصلی تنش در این منطقه است. در اطراف تنگۀ هرمز محورهای تنش افقی بیشینه می چرخند و الگوی پیچیده ای را نشان می دهند. این چرخش در سمت راست خط عمان، به صورت ساعتگرد از باختر به خاور حول این خط فرضی اتفاق می افتد اما در سمت دیگر به خصوص جایی که جزیرۀ قشم قرار دارد جهتگیری های متقاطع تنش افقی بیشینه نشان دهندۀ پیچیدگی میدان تنش است. احتمال دارد که تفاوت های خصوصیات پوستۀ اقیانوسی و قاره ای مسئول تفاوت در جهتگیری های میدان تنش در این منطقه باشد. راستاهای تنش بیشینۀ افقی با توجه به روند امتداد گسلهای فعال منطقه به خوبی با سازوکار گسلش در مناطق مورد مطالعه همخوانی دارد. این راستاها همچنین با اطلاعات حاصل از دیگر روشهای ژئوفیزیکی که چرخش مشابهی را در اطراف تنگۀ هرمز به نمایش می گذارند مطابقت دارد. این مطالعه می تواند با فراهم کردن نگرشی نو، به درک ساختار و فرایندهای تکتونیکی در این منطقۀ پیچیده کمک کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Stress field variations in the Zagros-Makran transition zone by using earthquake focal mechanism stress tensor inversion

نویسنده [English]

  • Shahrokh Pourbeyranvand
International Institute of Earthquake Engineering and Seismology
چکیده [English]

Knowing about stress variations in the Zagros and Makran transition zone, southwest Iran is necessary to study the deformation resulting from the oblique collision between the Eurasian and the Arabian plates and to gain insight into the complicated tectonics of this very important region. The stress tensor inversion of earthquake focal mechanisms is one of the methods used in the study of tectonic stresses. In this study, the direction of maximum horizontal stress in the transition zone between the Zagros and Makran was obtained using this method. The results indicate significant changes in the principal axes of stress in this region and show the complicated pattern of the stress field. The rotation in the right of the Oman line takes place in a clockwise manner from west to east around this imaginary line, but on the other side, especially where Qeshm Island is located, the opposing direction of the maximum horizontal stress directions indicated the complexity of the stress field. The axis of maximum horizontal stress in this region is compared with the P axis of the singles earthquake focal mechanisms. Since almost all of the earthquake faulting mechanisms are of reverse and strike-slip type, the comparison shows a good agreement between the resulted directions. The maximum horizontal stressed directions are also investigated with respect to the trend of the active faults that are consistent with the fault mechanism in the studied areas. focal mechanism data were used to obtain information on the state of stress in 5 subdivisions of the data including teleseismic and local events in the Zagros region. The result of the investigation shows acceptable agreement between the observed faulting mechanisms and what can be predicted based on the fault plane orientations and stress directions in the area. These alignments also correlate with the data from other geophysical methods that exhibit a similar rotation around the Hormuz Strait. The plate motion velocity vectors estimated using the NOVEL-1A model. On the right side of the Oman Line in the SE Zagros, the stress and plate motion directions are similar, while in the western part of the Zagros they differ by about 35 degrees. This angular difference between the stress and plate motion velocity vectors is obverse between the Qeshm island and the area in the left-hand side of the Hurmuz straight in the Zagros. The difference in the oceanic and continental crust in the area may be responsible for the change in these directions in the area. By providing a new perspective, this study can help in understanding the tectonic structure and processes in this complex region.

کلیدواژه‌ها [English]

  • focal mechanism
  • Inversion
  • Makran
  • Stress
  • transition zone
  • Zagros