پایش ماهواره‌ای توزیع زمانی ـ مکانی آب بارش‌شُو در جوّ ایران با استفاده از داده‌های Aqua/AIRS

نوع مقاله: مقاله تحقیقی‌ (پژوهشی‌)

نویسنده

گروهجغرافیا، دانشکده علوم انسانی ، دانشگاه زنجان

10.30499/ijg.2020.229652.1269

چکیده

آب قابل بارش یکی از فراسنج‌های مهم مورد مطالعه در هواشناسی و فیزیک ابر می‌باشد که نقش مهمی در رابطه با پیش‌بینی هوا و بارش دارد. در این مطالعه از داده‌های آب قابل بارش سنجده‌ی AIRS مستقر بر ماهواره‌ی Aqua، با گامهای زمانی ماهانه و مکانی1° x 1° برای دوره‌ی آماری سال‌های 2019 – 2003 استفاده گردید. داده‌های استخراج شده پس از کنترل کیفی و پیش‌پردازش، توسط نرم‌افزارهای تخصصی از قبیل ENVI, ArcGIS و Grads برای ساخت لایه‌های رستری، وکتوری و جداول اطلاعاتی بر اساس مرز جغرافیایی کشور ایران به کار گرفته‌شد. داده‌های مورد استفاده به صورت رقومی بوده و مقادیر آنها ارزش عددی میزان آب قابل بارش بر حسب میلی متر (mm) به ازای هر پیکسل یا یاخته است که برای مشاهدات سالانه، فصلی و سالانه برآورد گردید. براساس نتایج؛ میانگین آب قابل بارش در جو ایران mm 7/12 ‌است که در مقایسه با میانگین آب قابل بارش اتمسفر جهانی (mm 6/21)، پایین بودن مقدار آب قابل بارش در جو ایران را تبیین می‌نماید. از سویی دیگر میزان آب قابل بارش در جو ایران از توزیع زمانی و مکانی همگنی برخوردار نیست. به طوری که در میان ماه‌های مورد مطالعه بیشترین میزان مربوط به ماه ژولای و کمترین میزان مربوط به ماه ژانویه است. در میان فصول بیشترین مقدار آب قابل بارش در فصل تابستان و کمترین میزان آن در فصل زمستان برآورد گردید. به لحاظ مکانی نیز کمترین میزان آب قابل بارش بر فراز سلسله جبال زاگرس و بیشترین میزان آن در ناحیه‌ی ساحلی جنوب و شمال متمرکز است. از سویی دیگر، رفتار آب قابل بارش جو ایران در طول سَری زمانی حاکی از افزایشی بودن روند آن است. روند افزایشی آب قابل بارش، علاوه بر اینکه می‌تواند نوعی بازخورد به افزایش دما در پهنه‌ی ایران تلقی گردد، بررسی آن از منظر تغییر اقلیم نیز حائز اهمیت است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Monitoring of Temporal-Spatial Distribution of Precepitable Water in Iranian Atmosphere Using Aqua / AIRS Data

نویسنده [English]

  • Koohzad Raispour
Department of Geography, Faculty of Humanities, University of Zanjan, Zanjan, Iran.
چکیده [English]

Precepitable Water (PW) is one of the most important Variables studied in meteorology and cloud physics, which plays an important role in predicting air and rainfall. In this study, AIRS's sensor AQUA satellite Precepitable Water data were used with monthly and spatial time steps of 1° x 1° for the statistical period of 2003-2019. The AIRS sensor is one of six Aqua satellite sensors designed to help researchers change climate and improve air forecasting. The sensor has a very wide range of resolution, which is tens of times more powerful than similar devices before it. The extracted data, after qualitative control and pre-processing, were used by specialized software such as ENVI, ArcGIS and Grads to build raster, vector and information tables based on the geographical boundary of Iran. The data used are numerical and their numerical values are the amount of Precepitable Water in millimeters (mm) per pixel or cell that was estimated for annual, sesonal and monthly observations. The average Precepitable water in the atmosphere of Iran is 12.7 mm, which explains the low amount of Precepitable water in the atmosphere of Iran compared to the average Precepitable water of the global atmosphere (21.6 mm). On the other hand, the amount of Precepitable water in the Iranian atmosphere does not have a time and homogeneous distribution. So that among the studied months, the highest amount is related to July and the lowest amount is related to January. Among the seasons, the highest amount of Precepitable Water was estimated in summer and the lowest in winter. Meanwhile, local factors, such as remoteness and proximity to moisture sources, play an important role in the distribution of Precepitable Water in the atmosphere prevailing in Iran. According to observations, The atmosphere prevails over the heights (especially the Zagros Mountains) has very low Precepitable Water concentration and in contrast to the coastal shores of the Persian Gulf, Oman Sea and Caspian Sea due to having huge sources of moisture nutrition, in the region with the highest rainfall They are located in Iran. However, the amount of Precepitable Water in the Iranian atmosphere is more dependent on topography, distance, and proximity to moisture sources than on latitude (as opposed to global distribution). On the other hand, the Precepitable Water behavior of the Iranian atmosphere over time indicates that its trend is increasing.In addition to being a form of feedback on rising temperatures across Iran, the increasing trend of Precepitable Water is also important in terms of climate change.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Precepitable Water
  • AIRS Sensor
  • Temporal-Spatial Distribution
  • Iranian Atmosphere