زمین‌شناسی و اکتشافات ژئوفیزیکی در کانسار آهن ساغند

نوع مقاله: مقاله تحقیقی‌ (پژوهشی‌)

نویسندگان

1 دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

2 شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران

چکیده

کانسار آهن ساغند تیپ ذخایر اسکارن منیزیمی است که در اثر نفوذ توده‌های آذرین گرانیتی ژوراسیک در واحدهای کربناته شکل گرفته است. چهار واحد سنگی میکاشیست، گنیس، اسکارن و آهک در منطقه وجود دارد. عمده رخنمون توده‌‌های آهن‌دار در واحد اسکارنی است که تقریبا در مرکز منطقه قرار دارد. براساس نقشه RTP مغناطیس سه بی‌‌هنجاری‌‌ مغناطیسی A، B و C در منطقه وجود دارد. نقشه گرادیان اول قائم نشان می‌دهد که بی‌‌هنجاری‌‌ A منابع کم‌عمق و سطحی دارد همان‌گونه که قسمتی از آن بر بیرون‌زدگی‌‌های آهن منطبق است. بی‌‌هنجاری‌‌ B که بر آبرفت منطبق است در قسمت غربی منابع کم‌عمق در نقشه گرادیان اول قائم نیز نشان می‌‌دهد. اما قسمت شرقی بی‌‌هنجاری‌‌  Bپاسخی ندارد. بی‌‌هنجاری‌‌ C نیز که بر آبرفت منطبق ‌است در نقشه گرادیان اول قائم پاسخی ندارد. با توجه به نقشه‌‌های فراسو مشخص می‌‌شود که فقط بی‌‌هنجاری‌‌ A و قسمت غربی بی‌‌هنجاری‌‌ B دارای پاسخ عمقی هستند و احتمالا منبع آنها کانی‌سازی آهن در عمق هستند. به‌‌علت پذیرفتاری مغناطیسی بسیار زیاد مگنتیت در کانسار آهن نسبت به دیگر واحدهای سنگی، بهترین منبع ایجاد‌‌کننده بخش غربی بی‌‌هنجاری‌‌ B که بر آبرفت منطبق است می‌تواند مگنتیت در توده‌های آهن‌دار پوشیده باشد. دو بی‌‌هنجاری‌‌ در داده‌های گرانی‌سنجی وجود دارد. با توجه به نقشه‌‌های گرادیان اول قائم و فراسو اولین اولویت حفاری روی بی‌‌هنجاری‌‌ A تشخیص داده شد که بر بیرون‌زدگی‌‌های کانسار منطبق است. دومین اولویت حفاری روی قسمت غربی بی‌‌هنجاری‌‌ B شناسایی شد که بر آبرفت منطبق است. این نتایج حفاری هماهنگ با پاسخ مغناطیسی نقشه‌‌های گرادیان اول قائم و فراسو است و آنها را تایید می‌کند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geological and geophysical exploration of Saghand iron deposit

نویسندگان [English]

  • Amir Gholamipour Sisakhti 1
  • Mohamad Reza Haidarian Shahri 1
  • Khosrow Ebrahimi Nasrabadi 1
  • Gholam Reza Hashemi Marand 2
چکیده [English]

The Saghand Iron Ore is a type of magnesian skarn deposit formed by the intrusion of granitic igneous bodies of Jurassic into carbonate rocks. Four lithological units of micaschist, gneiss, skarn and limestone are present in the area. On the basis of the RTP magnetic map, three magnetic anomalies A, B and C are present in the area. The first vertical gradient map shows that anomaly A has shallow and near surface sources as part of it correlates with iron outcrop. Anomaly B which correlates with the alluvium shows also shallow sources in the western portion on the first vertical gradient map but the eastern portion of anomaly B has no responses. Anomaly C which also correlates with the alluvium, has no responses on the vertical gradient map. Considering the upward continued map, it is inferred that only anomaly A and the western portion of anomaly B have deep responses and their sources are possibly iron mineralization at depth. Due to the high magnetic susceptibility of magnetite in iron ores relative to the other rock units, the best causative source of the western portion of anomaly B which correlates with the alluvium can be magnetite in the covered iron bodies. Two anomalies are present in gravity data. Considering the first vertical and continued maps, the first priority of drilling is recognized over anomaly A which correlates with an iron ore outcrop. The second priority of drilling is identified over the western portion of anomaly B which correlates with the alluvium. This drilling results are consistent with the responses of the first vertical gradient and continued maps and confirm them.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Saghand iron ore
  • Anomaly
  • magnetic survey
  • gravity survey
  • Magnetite

باباخانی، الف. ر. و مجیدی، ج، 1374، نقشه زمین‌شناسی 1:100000 ساغند، سازمان زمین‌شناسی کشور.

رابینسون، ای. اس.، و کیت، کورو.، ترجمه حیدریان شهری، م. ر. 1384، مبانی اکتشافات ژئوفیزیک، دانشگاه فردوسی مشهد.

زمردیان، ح. و حاجب حسینیه، ح.، 1368، ژئوفیزیک کاربردی، جلد اول، انتشارات دانشگاه تهران.

لطفی، م.، حربری، ع.، و فرخندی، ف.، 1377، نگرشی بر کانه‌زایی آهن در ناحیه گلمنده (شمال شرق ساغند)، دومین همایش انجمن زمین‌شناسی ایران.

شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران، 1387، گزارش مرحله اول مطالعات زمین‌شناسی- اکتشافی کانسار سنگ آهن بی‌‌هنجاری‌‌ 23 ساغند.

شهاب‌پور، ج.، 1380، زمین‌شناسی اقتصادی، انتشارات دانشگاه شهید باهنر کرمان.

Arkani, H., J., and Urquhart, W. E. S., 1990, Reduction to pole of North American magnetic anomalies: Geophysics, 55, 218-225.

Bult, A., and Flis, M. F., 1997, The application of Geophysics to iron ore mining in the Hamersley Basin, Western Australia: Exploration Geophysics, 28, 195-198.

Blakely, R. J., 1996, Potential Theory in Gravity and Magnetic Application: Cambridge University Press, Cambridge, UK, p. 441.

Chermeninov, V. B., 1988, Mapping of hydrothermally altered rocks according to a borehole section: Soviet Geology and Geophysics, 29, 88-97.

Clark, D. A., 1997, Magnetic petrophysics and magnetic petrology: aids to geological interpretation of magnetic surveys. AGSO Journal of Australian Geology & Geophysics, 17(2), 83-103.

Cooper, G. R., and Cowan, D. R., 2004, Filtering using variable order vertical derivative: Computers & Geosciences, 30, 455-459.

Dobrin, M. B., and Savit, C. H, 1998, Geophysical Prospecting: Fourth  edition, McGraw-Hill International Editions.

Donohve, J., Hil, Q., and Brewster, D., 2012, Geophysics at the Howsons Iron Project, NSW, eastern Australias new magnetite resourse, Preview, February, Australian Society of Exploration Geophysics.

Ford, K., Keating, P., and Thomas, M. D., 2004, Overview of  geophysical  signature associated with Canadaian ore deposits: Geological Survey of Canada, 601 Booth street, Ottawa, Ontario, K1A0E8.

Guun, P. J., Madment, D., and Miligan, P.R., 1997, Interpretation of aeromagnetic data in area of limited outcrop: AGSO Journal of Australian Geology & Geophysics, 17(2), 175-185.

Hood, P. J., 1965, Gradient measurements in aeromagnetic surveying: Geophysics, 30, 891-902.

Liu, S., and Mackey, T., 1998, Using image in a geological interpretation of magnetic data: AGSO Reasearch Newsletter 28.

Nabighian, M. N., Grauch, V. J. S., Hansen, R. O., Lafehr, T. R., Li, Y., Peirce, J. W., Phillips, J. D., and Ruder, M. E., 2005, The historical development of the magnetic method in exploration: Geophysics, 70(6) (November-December 2005), 33ND-61ND

Nakatsuka, T., and Okuma, S., 2006, Reduction of magnetic anomaly observations from helicopter surveys at varying elevation: Exploration Geophysics, 37, 121-128.

Urguhart, W. E. S., 2007, Geophysical airborne survey complication and interpretation: http: // www.geoexplo.com/ airborn _magnetics_complication_and _interp.html