بررسی ارتباط بین مؤلفه‌های تنش کشندی و رویدادهای لرزه‌ ای در حریم گسل مشا

نوع مقاله : مقاله تحقیقی‌ (پژوهشی‌)

نویسندگان

1 دانشگاه فردوسی

2 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، پردیس بین الملل

3 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد

4 مرکز تحقیقات زمینلرزه شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

چکیده

مطالعات نشان می‌دهد که اجرام آسمانی با اعمال نیروی گرانشی هرچند کم خود نسبت به نیروهای تجمیعی تکتونیکی در ایجاد زمین لرزه می‌تواند مؤثر ‌باشد. این نیروها در محیط سیال سبب افزایش فشار منفذی و سبب تسهیل در گسیختگی و چکانش زمین‌لرزه می‌گردد. در این پژوهش پیوند زمین لرزه‌ها با مؤلفه‌های تنش کشندی در حریم گسل امتداد لغز چپگرد مشا بررسی شد. به این منظور از داده‌های لرزه‌ای IIEES و NEIC، 1975 تا 2020 استفاده شد. از تعداد کل 188 رویداد لرزه‌ای با بزرگای بیش از 2 در پیرامون گسل، پس از حذف پیش‌لرزه و پس‌لرزه به روش روزنبرگ و در نظرگیری بزرگای کامل شده(8/2 = Mc)، تعداد 84 رویداد مورد بررسی قرار گرفت.

با توجه به گسلش سطحی و موقعیت درونی زمین‌لرزه‌ها و با فرض این که رویدادها در صفحه گسلی رویداده است، معادله ریاضی صفحه گسلی برازش شده و در قالب قطعات گسلی مدل شد. سپس مؤلفه‌های تنش اصلی و برشی در چهارچوب(قاب) صفحه با کمک ماتریس تبدیل گنجانده و محاسبه شد. نتایج نشان می‌دهد که مؤلفه افقی شمالی- جنوبی تنش کشندی، بیشترین تأثیر را بر نیروهای تکتونیکی گذاشته و آن بخش از این مؤلفه که به سمت جنوب عملکرده است، سبب به چپ راندن پوش تنش گسیختگی مور و موجب تسهیل در چکانش زمین‌لرزه می‌گردد.

رویدادها در قاب صفحه‌های مدل شده به روش آزمون شوستر و دوجمله‌ای، در دو حالت متعارف فاز 360 و 180± درجه مورد بررسی آماری قرار گرفت. نتایج این آزمون در سطح آزمون 5%، همبستگی مناسبی بین نیروهای کشندی و زمین‌لرزه‌ها را در محدوده بزرگای 9/4-8/2 نشان نمی‌دهد. ولی با کلاسه بندی داده ها، مشخص گردید که مؤلفه‌های تنش برشی کشندی با زمین‌لرزه با بزرگاهای 9/3 – 3 در ارتباط می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigation of the relationship between tidal stress components and seismic events in the area of Mosha fault

نویسندگان [English]

  • Naser Hafezi Moghaddas 1
  • Hamid Reza Sepahian 2
  • Hossein Sadeghi 3
  • Reza Khajavi 4
1 Ferdowsi University
2 PhD student, Ferdowsi University of Mashhad, Faculty of Science, International Pardis
3 Associate Professor, Ferdowsi University of Mashhad, Faculty of Science, Department of Geology
4 Earthquake Research Center, Ferdowsi University of Mashhad, Iran
چکیده [English]

Studies show that celestial bodies can be effective in triggering earthquakes from several perspectives by exerting gravitational forces, albeit less than cumulative tectonic forces.

These forces in the fluid environment increase the pore pressure and facilitate the rupture and seismicity of the earthquake, and previously no clear relationship between tidal forces and seismic events with strike-slip faults has been seen.

In this study, the relationship between earthquakes and tidal stress components in the fault area along the sinistral strike-slip of Mosha was investigated.

For this purpose, IIEES and NEIC seismic data from 1975 onwards have been used.

Out of a total of 188 seismic events with a magnitude of more than 2 around the fault, after removing the foreshocks and aftershocks by the Reasenberg method and considering the completed magnitude (Mc = 2.8), 84 events were studied.

With consideration of superficial fault information and the internal position of the earthquakes, assuming that the events occurred on the fault plane, the mathematical equation of the fault plane is fitted and modeled.

According to the model of the presented fault parts, the main and shear stress components were included and calculated in the frame with the help of the conversion matrix. The results show that the north-south horizontal component of tidal stress has the greatest effect on tectonic forces and facilitates seismic shock.

According to the model of fault parts, the main tidal stress components (two horizontal components and one vertical component) and shear stress are framed into the modeled plate. Events are examined in the frame of modeled plates by Schuster test and binomial method, in two conventional modes of 360 and ±180 degrees fuzzy.

Impact Outcomes These results are a bit complex. However, the results of the Schuster test at the test level of 5% (significance level 95%) do not show the correlation between tidal forces and earthquakes in the general case (in magnitude range 2.8-4.9), could not assume a relation between earthquakes and tidal forces, but some are also classified, confirming this relation at specific intervals for different tidal components. For example, the components of tidal shear stress framed in the fault plate planes (parallel to the rupture of the fault main plane) are associated with a magnitudes range of 3-3.9. The binomial test also does not rule out seismic events in some fuzzy cases, where we expect the greatest effect of tidal stress on the dynamic sections of the fuzzy.

The Study of tidal components shows us that the negative values of the North-South horizontal component (direct to the south) play an important role to decrease the minimum tectonic stress at the beginning of the rupture, which is northward and as a result, the Mohr envelope failure tends to displace to the left and facilitates fault plane rupture and can cause earthquake triggering.

Keywords: tidal stress, Schuster test, Mosha strike-slip fault, the mathematical model of the fault.

کلیدواژه‌ها [English]

  • tidal stress
  • Schuster test
  • Mosha strike-slip fault
  • the mathematical model of the fault