شناسایی عمق و ضخامت لایه ضعیف با استفاده از طیف سرعت فازی و منحنی پراکندگی نظری امواج رایلی

نوع مقاله : مقاله تحقیقی‌ (پژوهشی‌)

نویسندگان

1 استادیار گروه عمران و محیط‌زیست، دانشگاه صنعتی شیراز، شیراز، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد ژئوتکنیک گروه عمران و محیط‌زیست، دانشگاه صنعتی شیراز، شیراز، ایران

3 استادیار گروه عمران، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران

چکیده

شناسایی ناهنجاری زیرسطحی همچون وجود لایه ضعیف در اعماق و ضخامت‌های مختلف نقش بسزایی در طراحی‌های مهندسی ایفا می‌کند و می‌توان با شناسایی لایه‌های ضعیف از رخداد مشکلات احتمالی جلوگیری بعمل آورد. لذا در این مقاله با توجه به گستردگی روش‌های شناسایی زیرسطحی، از روش تحلیل چند ایستگاهی امواج سطحی استفاده شده است که بسیار سریع، راحت و بدون نیاز به حفاری و تخریب می‌باشد. در این راستا با شبیه‌سازی در محیط نرم‌افزار اجزا محدود آباکوس ، تاثیر تغییرات ضخامت و عمق قرارگیری لایه ضعیف با نتایج مدل خاک سه لایه نرمال مقایسه گردیده است. لایه‌های ضعیف در ضخامت‌های 2، 4 و 8 متر و اعماق مدفون 2، 4 و 8 متر از سطح زمین انتخاب و مورد ارزیابی واقع شده‌اند. در ادامه نتایج خروجی هر کدام از مدل‌های شبیه‌سازی شده در نرم‌افزار متلب پردازش شده و طیف سرعت فازی و منحنی پراکندگی نظری امواج رایلی ترسیم گردیده است.

نتایج حاصله نشان دادند وجود لایه ضعیف در هر عمق و ضخامتی موجب ایجاد پرش در طیف سرعت فازی امواج رایلی می‌گردد. با این تفاوت که با افزایش عمق مدفون لایه ضعیف، موقعیت پرش از فرکانس‌های بالاتر به فرکانس‌های پایین‌تر انتقال می‌یابد و تاثیر افزایش ضخامت لایه ضعیف به صورت افزایش تعداد پرش‌ها در تصاویر طیف سرعت فازی مشاهده می‌گردد. با انطباق طیف سرعت فازی و منحنی پراکندگی نظری امواج رایلی به وضوح مشخص گردیده است که طیف سرعت فازی از مد اساسی به سمت مدهای بالاتر انتقال یافته است و این رخداد به خاطر دارا بودن انرژی بیشتر مدهای بالاتر در برخی فرکانس‌های خاص می‌باشد. درک صحیح و در نظر گرفتن این تغییرات و اعمال آنها در داده‌های ورودی تحلیل برگردان موجب شده پروفیل‌های سرعت موج برشی و طولی قابل‌قبول‌تر و با دقت بیشتر حاصل گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Detecting the depth and thickness of weak layer in soil media using phase velocity spectrum and theoretical dispersion curve of Rayleigh wave

نویسندگان [English]

  • Hossein Rahnema 1
  • MohamadMehdi ,Moradi 2
  • Sohrab Mirassi 3
1 Assistant Professor, Department of Civil and Environmental Engineering, Shiraz University of Technology, Shiraz, Iran; Email: [email protected] ; Tel.: +98 917 111 2794
2 M. Sc. Student, Department of Civil and Environmental Engineering, Shiraz University of Technology, Shiraz, Iran..; Email: [email protected] ; Tel.: +98 9372729351
3 Assistant Professor, Department of Civil Engineering, Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran
چکیده [English]

The presence of subsurface anomalies such as cavities, sinkholes, weak subsurface layers, faults, or tunnels that are man-made or naturally occurring can pose serious risks to the environment or engineering project. One of the anomalies is weak or loose layer between two hard layers which increase the settlement potential. So, detecting the subsurface anomalies such as void and weak layer at different depths and thicknesses play an important role in engineering designs. In this paper, the Multi-channel Analysis of Surface Waves (MASW) is used which is fast and comfortable among the various methods for identifying subsurface anomalies. In this regards, the effect of weak layer between hard soil layers is evaluated by using finite element method in Abaqus and MATLAB software. The effect of depth and thickness of weak layer on the phase velocity spectrum and theoretical dispersion curve of Rayleigh (R) wave is compared. Different thicknesses (2, 4 & 8 meters) and depths (2, 4 & 8 meters) for weak layers are considered. In the following, the output results of each simulation are processed in MATLAB software by using the MASW method.

The results showed that the presence of jumps in phase velocity spectrum in high and low frequency are related to the existence of weak layer. The location of the jump is moved to the low frequencies of the phase velocity spectrum and also shifted to higher modes of theoretical dispersion curve of R-wave due to the increasing depth of weak layer. For example, the jumps are accrued at the frequencies of 37, 27 and 17 Hz in the phase velocity spectrum due to the presence of the weak layer at depths of 2, 4 and 8 meters, respectively. This event is caused by the more energy of the higher modes at special frequencies which is related to the depth of weak layer. By increasing the thickness of the weak layer the number of jumps are increased in the phase velocity spectrum and at the location of each jumps the phase velocity spectrum is shifted from fundamental mode to the first, second and other modes. The number of jumps for a weak layer with a thickness of 8, 4 and 2 meters are equal to 6, 2 and 1, respectively, which indicates a higher number of jumps for a thickness of 8 meters. Considering these changes in inversion analysis are shown more acceptable S and P wave velocity profiles.

کلیدواژه‌ها [English]

  • MASW
  • phase velocity spectrum
  • weak layer depth
  • higher mode
  • Rayleigh waves
  • jump